حسن حسن زاده آملى
63
هزار و يك كلمه (فارسى)
و انت حىّ قيوم . مفاد روايت تحف به پارسى اين است كه : معاذ پسرى داشت كه پيش از وى از اين سرا سفرى شد رسول الله ( ص ) اين نامه را در تعزيت معاذ به دو نوشت : از محمد رسول الله به معاذ بن جبل ، سلام بر تو ؛ حمد مىكنم خدايى را كه جز او خدايى نيست . اما بعد خبر بىتابى تو در مصيبت فرزندت كه قضاى الهى بر وى جارى شد به من رسيد . همانا كه فرزند تو از موهبتهاى گواراى الهى بود و بعاريت در دست تو سپرده ، خداوند تو را تا زمانى به او لذّت بخشود و به وقت معلوم او را از تو بگرفت پس انا لله و انا اليه راجعون . مبادا بىتابى تو پاداشت را تباه كند . اگر بر ثواب مصيبت خود برسى هر آينه خواهى دانست كه آن در برابر عظمت ثوابى كه خداوند براى اهل تسليم و صبر آماده كرده است ، اندك است . بدان كه بىتابى ، مرده را برنمىگرداند و قدر را دفع نمىكند . شكيبايى نيكو پيشه كن . و به موعود وفا كردن جوى . و اندوه تو بر هر چيزى كه لازم تو است و بر جميع خلق به وقتش نازل خواهد شد ، نگذرد . و السلام عليك و رحمة الله و بركاته . و نيز جناب سيد رضى رضوان الله عليه در اواخر نهج البلاغة از حضرت آدم اولياء الله امير المؤمنين على عليه السلام نقل كرده است كه قال ( ع ) : من صبر صبر الأحرار و إلّا سلا سلوّ الأغمار . و نيز نقل كرده است كه أنّه قال ( ع ) للاشعث بن قيس معزيّا : ان صبرت صبر الأكارم و الّا سلوت سلوّ البهائم . مقصود اينكه اندوه خواه با بردبارى و خواه با بىتابى روزى سپرى خواهد شد ، اگر چون آزادگان و بزرگان شكيبايى پيشه كردهاى چه بهتر ، و گرنه اندوه آنچنانكه از گولان و چهارپايان سپرى مىشود ، به سرآيد . آقاى حاج ابو الحسن ساروى هركس از مرگ مىترسد در حقيقت از خود مىترسد و گرنه مرگ سبب انتقال از نقص به كمال و از دارى به دار ديگر است و آدمى مهمان سفره كردار خود و بهرمند از كشتزار خود است و بعبارت ديگر محشور با اعمال خود است بلكه عين اعمال خود است ، اگر كشت او نيك است :